Kennisplatform voor de circulaire bouweconomie

een project van ORI in samenwerking met VLAIO en Vlaanderen Circulair

Circulair bouwen en lokale vrijetijdsvoorzieningen

Binnen het project Circularia slaat ORI, de nationale sectororganisatie van advies- en ingenieursbureaus, de handen in elkaar met lokale ambtenaren actief in sport-, jeugd- en culturele gebouwen en infrastructuur. Samen willen ze de kritische succesfactoren definiëren voor processen in de circulaire bouweconomie, gaande van idee tot gebruik.

Het is de bedoeling dat Circularia een belangrijke referentie wordt op het vlak van de circulaire bouweconomie binnen Vlaanderen. Het boeiende traject dat ORI nu doorloopt met de vrijetijdssector, wil het later immers herhalen met andere sectoren.

In samenwerking met

Met Circularia brengen we de technische kennis en expertise van advies- en ingenieursbureaus samen met sectoren die meer en meer te maken krijgen met circulaire bouwprojecten. Er zal ruimte ontstaan voor een open dialoog, zonder druk van budget of deadline, waardoor we creatief naar de vrijetijdsinfrastructuur van de toekomst kunnen kijken.

– Christophe Hautier, voormalig managing director ORI

8 tips

Circulair Bouwen en sportcentra, cultuurhuizen en vrijetijdsvoorzieningen voor kinderen en jongeren? Van zwembaden gerealiseerd via PPS, cultuurhuizen in historische gebouwen of in herbestemde industriële gebouwen, over kunstgrasvelden, repetitielokalen of podia naar voetbalkleedkamers of jeugdlokalen.

Waar moet je zeker aan denken en wat moet je weten over circulair bouwen? Deze 8 tips werden genoteerd wanneer enkele advies- en ingenieursbureaus in interactie gaan met enkele sport-, jeugd- en cultuurambtenaren van steden en gemeenten.

1/ Informeer je vooraleer te starten met plannen. Dat kan via de Leerhub van Vlaanderen Circulair (vlaanderen-circulair.be) of informeer je bij een onafhankelijke advies- of ingenieursbureau of via www.ori.be.

2/ Circulair bouwen is ontwerpen en bouwen met de volledige levenscyclus in het achterhoofd. Gebouwen worden tevens beschouwd als een bron van materialen. Dit maakt dat bv. bewust omgaan met afbraak van grote, maar ook kleine gebouwen, waardevol is.

3/ Multifunctioneel nadenken over vrijetijdsgebouwen. Zowel voor de nabije gebruiksperiode als in functie van mogelijkheden op lange termijn. Denk aan culturele functies, sportdisciplines of vormen van cultuurparticipatie in relatie brengen met circulair bouwen.

4/ Een gebouw bekijken vanuit verschillende schillen met elk zijn eigen levensduur. Zo heeft de schil ‘inrichting, meubilair, toestellen, …’ een kortere levensduur dan de schil ‘technieken’ of de buitenschil van het gebouw.

5/ Lokale besturen hebben ambitie en zetten duurzaamheid en de SDG’s op de agenda. Cultuurhuizen, sportcentra en ruimte voor kinderen en jongeren zijn belangrijke en veel gebruikte publieke toepassingen. Concrete kennis en expertise over circulair bouwen vroeg in het denkproces in brengen is cruciaal. Circulair bouwen opnemen in gunningscriteria voor ontwerp of bouw is alvast een concrete stap.

6/ De vraag is niet zozeer: “Wat kost een circulair gebouw meer?”, maar wel: “Investeren we in voorafgaand studiewerk om de circulariteit van een ontwerp, gebouw of infrastructuur te toetsen en op langere termijn de vruchten te plukken?”. Diverse tools en technieken maken dit denkproces mogelijk.

7/ Circulair bouwen kan op ‘wijkniveau’ via een padenstructuur, inpassing in de omgeving, waterbeheer, aandacht voor mobiliteit (parkeren, …) of wat advies- en ingenieursbureau’s infrastructuur noemen. Het gaat uiteraard ook over circulair bouwen van ‘gebouwen’: een sporthal, een cultuurhuis of een jeugdhuis. Het kan ook technischer op niveau van ‘componenten’ voor bv. ventilatie, verwarming, … of op materialenniveau. BIM, building information model of building information management, is hierbij cruciaal om een bouwproject digitaal te visualiseren en informatie van materialen, technieken, ontwerp, … te koppelen en te simuleren in functie van gebruik (akoestiek, ventilatiedebieten, …).

8/ Circulair bouwen vraag een open mindset gedurende het volledige proces en een permanente open dialoog tussen alle bouwpartners en gebruikers. In het geval van Circularia is er reeds dialoog tussen advies- en ingenieursbureau’s en de sport-, cultuur- en jeugdexperten van steden en gemeenten.

Deze 8 tips kwamen tot stand na een eerste interactiemoment op 24.03.22 tussen leden van ORI, sectororganisatie van advies- en ingenieursbureau’s van Bataljong (kinderen & jongeren), Cult! (cultuurhuizen) en Netwerk Lokaal Sportbeleid. Professionals van Witteveen+Bos, Cenergie, Tractebel en Arcadis en de lokale besturen van Bornem, De Pinte, Harelbeke en Deinze gingen in dialoog. De start van een leertraject in het kader van het project Circularia, met steun van Vlaio en Vlaanderen Circulair.

Partners

ORI is de nationale sectororganisatie va advies- en ingenieursbureaus. Ze organiseert, representeert en informeert meer dan 2500 professionals, die actief zijn in zowel publieke als private projecten, en dit binnen verschillende domeinen, zoals gebouwen, infrastructuur, stedelijke ontwikkeling, omgeving en industrie. Hun gespecialiseerde dienstverlening bestaat uit ontwerp-, engineering-, studie- en adviesopdrachten.

IDEA Consult verstrekt onafhankelijk research-based advies of begeleiding aan organisaties en besturen op verschillende niveaus: lokaal, intermediair, regionaal en Europees. Thinking ahead is de baseline van IDEA Consult en van hieruit wordt kennis vertaalt in bruikbare concepten en oplossingen voor actuele maatschappelijke uitdagingen. De medewerking vanuit IDEA Consult gebeurt door David Nassen, senior adviseur strategie en samenwerking mét impact.

Bataljong is een ledenorganisatie van lokale besturen, waar geijverd wordt voor meer, beter en breder jeugdbeleid in Vlaamse Steden en gemeenten. Ze ondersteunen, verbinden en inspireren jeugdambtenaren, schepenen van jeugd en jeugdraden om samen werk te maken van het jeugdbeleid van de toekomst in de gemeente. Circulair bouwen is relatief nieuw in de sector en nog niet echt geïntegreerd in de werking van Bataljong. Ze zetten met Circularia de eerste stappen om samen met de leden expertise op te bouwen.

cult! vzw is de netwerkorganisatie van cultuurhuizen in Vlaanderen en Brussel. Als organisatie proberen ze in te zetten op de toekomstgerichte vraagstukken die spelen bij de cultuurhuizen, van visie tot programmatie, van infrastructuur tot uitwisseling. Onlosmakelijk zijn daar ook vernieuwende vormen van bouwen en (her)denken mee verbonden, zoals circulair bouwen.

In een drukbezet sportlandschap focust de ledenvereniging en kenniscentrum Netwerk Lokaal Sportbeleid zich op professionals in het lokale sportbeleid. Ze zijn het netwerk van ambtenaren actief in én betrokken bij gemeentelijk sportbeleid, sport- en vrijetijdsdiensten, schepenen en verantwoordelijken van sportinfrastructuren, zwembaden en recreatiecentra.

Contact

Heb je vragen over circulair bouwen binnen jouw project, of heb je interesse om meer te weten over Circularia? Neem dan zeker contact op met ons door het formulier in te vullen.